| η ικέτις |

…Το οικοδόμημα λοιπόν θα δύναται να αποτελεί ολόκληρο μία διαδρομή, έναν τόπο μετάβασης από μία κατάσταση σε μία άλλη, έναν χώρο - φορέα του παράδοξου και του απρόβλεπτου που θα εξωθεί στον αυτοσχεδιασμό, όπως παράδοξη και απρόβλεπτη είναι η πορεία του ανθρώπου από την αρχή ως το τέλος. Η διαδρομή αυτή θα αντικαθιστά τόσο την σκηνή όσο και τις θέσεις των θεατών και θα καθιστά την κίνηση του οποιοδήποτε παρευρισκομένου στον χώρο ως απαραίτητη προϋπόθεση για την συμμετοχή του, ακόμη και με την ιδιότητα του απλού παρατηρητή, την οποία πιθανόν να μην ενδιαφερθεί να εγκαταλείψει. Παράλληλα θα καθιστά αναπόφευκτη την διάσπαση των ορίων που συντηρούν παγιωμένες τις συνθήκες κάτω από τις οποίες δρουν απερίσπαστοι οι ηθοποιοί και δεν δρουν οι θεατές στο συμβατικό θέατρο…

Περίμενε εδώ και ημέρες την σύλληψη μιας μεγαλοφυούς ιδέας. Επιτέλους μπορούσε και πάλι να νιώθει δικαίως υπεροχή και κατά συνέπεια ευσπλαχνία.

…Με άλλα λόγια, σκοπεύουμε να συλλάβουμε την ποιότητα του συναισθήματος που κατακλύζει αυτόν που ενσυνείδητα εκστομίζει την «δυσοίωνη» φράση «εκτός απρόοπτου» και να την αναπαραγάγουμε στο χώρο με την μορφή αίσθησης. Έτσι, καθώς και με την πρόκληση τελικά του «ανεπιθύμητου» απρόοπτου, ελπίζουμε να δημιουργήσουμε συνθήκες παρόμοιες με εκείνες κάτω από τις οποίες είτε στη ζωή είτε στην τέχνη ο άνθρωπος καλείται να αυτοσχεδιάσει και κατά συνέπεια να δημιουργήσει.

Αν δεν αναχωρούσε μέσα στα επόμενα δέκα λεπτά για την συνάντηση με τους επιβλέποντες θα φαινόταν ασυνεπής. Έδωσε εντολή για την εκτύπωση του κειμένου και πετάχτηκε να ελέγξει την κατάσταση των σπόρων φακής που είχε φυτέψει πριν από τρεις ημέρες. Δεν περίμενε μια τόσο γρήγορη ανάπτυξη! Δεκάδες καταπράσινοι κεκλιμένοι βλαστοί είχαν καταφέρει να φτάσουν το ύψος των 6 εκατοστών χωρίς να τους έχει δώσει την παραμικρή προσοχή έως τώρα. Ξαφνικά εξέλαβε την στροφή τους προς τον ήλιο ως εκδήλωση της αποστροφής τους προς αυτήν. Συνοφρυώθηκε. Το ήξερε πως ήταν μάλλον παράλογο να νιώθει ταπεινωμένη από ένα μάτσο πόες κι όμως συνέβαινε. Δεν θα παραδινόταν σε μία τέτοια ανοησία! Σε μια προσπάθεια διατήρησης του αισθήματος ανωτερότητας της, έχωσε το δάχτυλό της στο βαμβάκι. Ήταν ακόμη υγρό. «Καλύτερα» σκέφτηκε, «δεν θα είχα τον χρόνο να τις ποτίσω τώρα». Πήρε τις εκτυπωμένες σελίδες και βγήκε από το σπίτι.

Σε λίγο θα ικέτευε για την έστω μερική αποδοχή της μεγαλοφυούς της ιδέας και οι φακές της πιθανότατα για νερό.

απόσπασμα [ Νο.4 ]

.[Εικ. Max Ernst,από το "Une semaine de bonte",1976]

[...]Την πιθανή υπεροχή της μετριοπαθούς έκθεσης έναντι της αμετάκλητης απόσυρσης είχαν άλλωστε υποπτευτεί και μνημονεύσει σε κείμενά τους άλλοι πολλοί πριν από εμένα. Στο διήγημά “The man of the crowd” του Edgar Allan Poe για παράδειγμα, μας δίνεται η περιγραφή ενός ηλικιωμένου που “αρνείται να βρεθεί μόνος του” και που αυτή του η άρνηση του επιτάσσει μια αδιάκοπη πορεία προς ανεύρεση πλήθους, ενώ παράλληλα τον καθιστά ύποπτο στην συνείδηση του πρόσκαιρου παρατηρητή του ο οποίος καταλήγει λέγοντας “Αυτός ο γέρος … είναι ο τύπος και το πνεύμα του μυστηριώδους εγκλήματος. Είναι ο άνθρωπος του πλήθους”. Ο Franz Kafka πάλι στο “Το Κτίσμα” γράφει “…πιθανότερα να είναι καλύτερο να εκτίθεται κανείς σε μια μεγάλη κίνηση, που εξαιτίας της πυκνότητάς της να αναπτύσσει έναν ρυθμό που παρασύρει από μόνος του, παρά να πρέπει να αντιμετωπίζει σε απόλυτη ερημιά τον πρώτο τυχόντα εισβολέα που θα πορεύεται αργά, ανιχνεύοντας.” Για καιρό, ο εντοπισμός και η συλλογή παρόμοιων αποσπασμάτων παρέμενε μία από τις χρησιμότερες και πιο αναλγητικές ασχολίες μου. Κατά κάποιο τρόπο τα κατακερματισμένα κείμενα αποτελούσαν αξιόλογη πηγή πληροφορίας και τη μόνη μορφή αλληλεγγύης που δεν μου κινούσε υποψίες και που γι’ αυτό ακριβώς μου ήταν ευχάριστη.

.........

Θα αναρωτιέστε τώρα βέβαια και μετά από μία τέτοια παράθεση επιχειρημάτων, γιατί δεν επέλεξα να επαναπαυτώ στην ιδέα του πλήθους ως μόνιμου καταφύγιου παρά συνέχισα να περιπλέκω τα πράγματα. Στο σημείο αυτό θα μπορούσα ευκόλως να προφασιστώ την ευαισθησία της μέσης μου και τις οσφυαλγίες από τις οποίες συχνά έπασχα και να συνεχίσω την διήγηση μου, εάν δεν γνώριζα εξ αρχής πως κάτι τέτοιο θα επέφερε επιπλέον σύγχυση. Κι όμως η απάντηση αυτή θα ήταν πέρα για πέρα αληθινή. Και εξηγούμαι. Μέσα στο πλήθος μπορεί κανείς να είναι ασφαλής, όσο παραμένει ευθυτενής. Οποιαδήποτε αναδίπλωση είναι ικανή να προκαλέσει αυτόματα δεκάδες βλέμματα και να διεγείρει το αίσθημα της πείνας ακόμη και σε στομάχια υπερπλήρη. Όσο απαραίτητη όμως είναι η διατήρηση της ευθυτενούς στάσης, τόσο μεγάλο είναι και το ενδεχόμενο απόκλισης από αυτήν. Κατά καιρούς συναντούσα πλάσματα να παραδέχονται την ολιγόλεπτη αδυναμία τους και αυτοκαταστροφικά να στέκονται σχηματίζοντας λιγότερο ή περισσότερο ισχυρή γωνία με την σπονδυλική τους στήλη ή τα άκρα τους. Η αλόγιστη αυτή επανάχρηση των αρθρώσεων υποδήλωνε πότε κούραση, πότε πόνο, πότε αμέλεια και πάντα ευπάθεια και πάντα θάνατο. Τα προσπερνούσα τότε βιαστικά εφαρμόζοντας ανεπαίσθητες διορθωτικές κινήσεις στους μύες μου, για την αποτίναξη και της παραμικρής χαλάρωσης. Αυτή ήταν και η μοναδική μου αντίδραση απέναντι σε τέτοιου είδους θεάματα. Και τι άλλο να έκανα δηλαδή; Έφτανε η ελάχιστη εκδήλωση συμπόνιας για να βρεθώ κι εγώ άξαφνα σε κοινή θέα και να αποχαιρετίσω δια παντός κάθε ελπίδα μου για επιβίωση αχρηστεύοντας παράλληλα όσα είχα επενδύσει για την επίτευξη του στόχου μου. Μα ακόμη κι αν τελικά ευδοκιμούσε μια ηρωική μου παρέμβαση και κατόρθωνα να περισώσω έστω κι έναν από αυτούς τους κακομοίρηδες, ποιος με διαβεβαίωνε πως αυτός δεν θα επαναλάμβανε το λάθος του κατά την διάρκεια της επόμενης κιόλας εξόδου του. Αφήστε που επρόκειτο για νεωτερισμό πια το να υποδύονται οι επιθετικοί τους αποκαμωμένους για να προσελκύουν την πλέον εύπιστη και φιλεύσπλαχνη λεία τους, δίχως να χρονοτριβούν και να κοπιάζουν με ενέδρες και εφόδους. Ανάμεσα στο πλήθος τίποτα δεν είχε, και δεν θα έπρεπε να έχει, μεγαλύτερη σημασία για ΄μένα, από το να διατηρούμαι ως μία κατακόρυφη ευθεία. Επέστρεφα πάντα στο σπίτι εξουθενωμένη από την προσπάθεια και με ολοένα οξύτερους πόνους στη μέση. Ακόμη κι αν αποφάσιζα να υποφέρω αυτή την κατάσταση, σίγουρα δεν ήταν κάτι που με την θέληση και μόνο θα μπορούσα να καταφέρω σε μεγαλύτερη ηλικία. Επέστρεφα και είτε από αντίδραση ή από νοσταλγία αναδιπλωνόμουν τόσο ώστε κατέληγα να θυμίζω έμβρυο. [...]

........

[συνεχίζει στο απόσπασμα (σκέτο)]

απόσπασμα [ Νο.3 ]

[un semaine de bonte, max ernst, 1976]

.

[...] Για το “Unrequited” οι υλικές απαιτήσεις ήταν σαφώς λιγότερες. Στην πραγματικότητα, η όλη ουσία βρισκόταν στο να καταφέρω να προκαλέσω στον εαυτό μου εντονότατη ερωτική επιθυμία, την οποία την κατάλληλη στιγμή έπρεπε να καταστείλω ή, σε περίπτωση απρόοπτου -γιατί εδώ ο χρόνος μετράται σε κλάσματα του δευτερολέπτου και η συνέπεια δεν είναι πάντα εφικτή- έπρεπε τουλάχιστον να μην ικανοποιήσω. Με άλλα λόγια είτε να αποφύγω τον οργασμό ή να του στερήσω και την παραμικρή ποιότητα. Εάν ετοιμάζεστε να υποτιμήσετε το βασανιστήριο αυτό λόγω έλλειψης επικινδυνότητας θέλω να σας προλάβω, καθώς δεν γνωρίζω εν τέλει πόσο ακίνδυνο είναι το να προσκρούει βιαίως κανείς το κεφάλι του πάνω σε οτιδήποτε στερεό βρεθεί μπροστά του κατά την ώρα της παραπάνω ματαίωσης, συμβάν που ομολογώ δεν μου έτυχε και σπάνια. Όμως ακόμη και την πιθανή διάσειση να αποφύγεις, πείτε μου εάν είναι ακίνδυνο να κυκλοφορείς στιγματισμένος από μώλωπες και μικροτραυματισμούς ανάμεσα στους δυνητικούς εχθρούς σου. Σαφώς και δεν είχα πάψει τις εξόδους. Δεν ήμουν ανόητη. Πέρα από τις όλο και πιο σύνθετες ανάγκες για τροφοδοσία, τις συνυφασμένες με την εξελικτική πορεία της έρευνας και των πειραματισμών μου, που έπρεπε να ικανοποιήσω, διαισθανόμουν επίσης πως μέχρι την στιγμή τουλάχιστον της αποπεράτωσης του τελικού μου καταφυγίου, επιβαλλόταν να παρουσιάζομαι τακτικά ανάμεσα στο πλήθος και να εκμεταλλεύομαι στο έπακρο την ασφάλεια που αυτό από μόνο του ήταν ικανό να παρέχει. [...]

το καταφύγιο [ No.1 ]

Ποτέ δεν είχα σκοπό να επιτεθώ. Γι’ αυτό και μερίμνησα από νωρίς κι εξέτασα τις πιθανές εκδοχές ενός καταφυγίου. Δεν επρόκειτο να αποτελέσει την πρώτη μου προτεραιότητα η διαδικασία της κατασκευής του, μα σε στιγμές απόλυτης διαύγειας μου αποκαλύπτονταν επιτακτική η ανάγκη του σχεδιασμού του, στην μεγαλύτερη μάλιστα δυνατή λεπτομέρεια. Η μεθόδευση μίας και μόνο εκδοχής μου φαινόταν πάσχουσα στρατηγική κίνηση˙ παιδαριώδης. Είναι φρόνιμο να μην υποεκτιμά κανείς το απρόσμενο. «Δύο», δύο εκδοχές ίσως να αρκούσαν. Είναι φρόνιμο να μην υπερεκτιμά κανείς τις δυνατότητες του.

Η μεθόδευση χρειαζόταν ψυχραιμία που επιστράτευσα με περισσή προσπάθεια όταν ήρθε η ώρα. Έπρεπε να υποθέσω την έλλειψη κινδύνου και να υποστώ την απειλή των επιθετικών ως μία ακόμη δυσοίωνη προφητεία. Σαν να είχα γεννηθεί ανάμεσα σε ομοίους που μόλις και μετά βίας διαισθάνονταν, όπως κι εγώ, την μελλοντική έκλειψη του είδους τους. Σαν να επρόκειτο απλά να κινδυνεύσω.
.

Το να διατηρήσω αυτή την αδικαιολόγητη ηρεμία, απόρροια της ανυπόστατης ασφάλειας για την οποία με είχα πείσει, ήταν μία ακόμη δυσκολότερη εργασία από την αρχική κατάκτησή της. Όπως αποδείχθηκε αργότερα, πολύ συχνά θα χρειαζόταν η πολυάριθμη και ακανόνιστη επανάληψη του ψέματος, μια τακτική που επίσης έχασε την αποτελεσματικότητα της πολύ γρήγορα. Παρόμοια τύχη θα είχε βέβαια και κάθε άλλη στοργικής φύσης προσπάθεια για αυτοέλεγχο, ενώ μετά από αλλεπάλληλες αποτυχίες βρέθηκα σε διαρκείς περιόδους αρχικά πανικού κι έπειτα παραίτησης.

.

[συνεχίζει στο απόσπασμα Νο.2]

ritorno...

[Jacopo de Barbari, 1501]

.

Επιστρέφω στην Βενετία, δυστυχώς όχι για πολύ!

Μιας και δεν με παίρνει ο ύπνος,

είπα να σας αποχαιρετήσω...

Ελπίζω να σας βρω τόσο "υγιείς" όσο σας αφήνω!

Κι επί της ευκαιρίας:

.

Ω Βενετία, πόλις από χρυσάφι κι από σμάλτο,

κορόνα στη λαμπρότητα της Αδριατικής,

Μέγα Κανάλι, Γέφυρα των Στεναγμών, Ριάλτο,

ω θύμηση ανεξάλειπτη μιας εκθαμβωτικής

νύχτας, που επερπάτησα στη μυθική πλατεία

του Αγίου Μάρκου, μπρος στο παλάτι των Δουκών,

ακούοντας να σφυρηλατούν τις ώρες μία μία

τα χάλκινα ομοιώματα των δύο στρατιωτών -

πόσο πλάγι σου φαίνονται μικρά και χωρίς βάθος

τα αισθήματα που μας κρατούν ακόμη εδώ στη γη,

εφήμερος η λύπη μας, αταίριαστο το πάθος,

ω αιώνια παράδοση του κάλλους και πηγή!

.

[Κ.Γ. Καρυωτάκης, Ελεγεία και Σάτιρες, 1927]